Skip navigation.

thuisbioscoop, thuiskantoor, home, entertainment, kantoor, woning, thuis, ontwerp, audio, video, design, architect, interieur, life-style, domotica, ontwerp, ontspannen, eadhome

Nieuws

 17 april 2003 nummer 16

Digitenne bedreiging voor kabelbedrijven

Nederland krijgt digitale televisie via de ether. Het lijkt de waanzin ten top, het dichtstbekabelde land ter wereld weer massaal aan de antenne. Maar voor wie zijn kabelbedrijf haat, is het een uitkomst.

Door Bart van Oosterhout

Kraakhelder beeld via de ether
Het begon een beetje te lijken op die afgezaagde grap die je nog wel eens in een café ziet op een bordje achter de bar: morgen gratis bier! Maar volgende week gaat het er dan toch echt van komen. Na twee mislukte pogingen en jaren van voorbereiding krijgt Nederland aanstaande woensdag eindelijk digitale ethertelevisie. Het is het ei van Columbus: kraakheldere tv-beelden, van min of meer dezelfde omroepen, die opnieuw via de ether de huiskamer binnenkomen.

TV met een antenne? Maar Nederland is toch het dichtstbekabelde land ter wereld? We waren toch juist zo blij dat we van dat woud van antennes verlost waren? Jawel, maar deze keer wordt het anders. Deze keer is de antenne zo krachtig dat hij niet op het dak hoeft te staan, en zo klein dat je hem niet eens ziet. En dan wordt het opeens een heel ander verhaal.

Met Digitenne - want zo heet het bedrijf dat de ether-tv nieuw leven in gaat blazen - kun je overal tv kijken. Op pst_pltsen in huis waar de kabel niet komt, maar ook in de caravan, op de boot of in je vakantiehuis. Het enige wat je nodig hebt is stroom. Bovendien zijn de tv-beelden digitaal, dus van dezelfde kwaliteit als van je dvd-speler. Wie het verschil eenmaal ervaren heeft, ervaart de analoge beelden uit de kabel opeens als tv kijken door hele vieze jampotglazen. En het mooie is, het abonnement is nog goedkoper ook. Bij de witgoedhandel kost een digitale ontvanger 8 euro 95 per maand, een stuk minder dan het gemiddelde kabeltarief, en daarvoor krijg de klant 25 digitale zenders, waaronder alle Nederlandse publieke en commerciële omroepen en het betaalkanaal Canal+. O ja, en niet onbelangrijk, je krijgt er op verzoek gratis een pornokanaal bij, inclusief kinderslotje.

Aanval op monopolie kabelbedrijven
De grote Nederlandse kabelnetten, UPC, Casema en Essent, zijn niet onder de indruk van Digitenne. Zeggen ze. 'TV voor in de caravan', noemen ze het. Maar stiekem kijken ze nagelbijtend toe. Want Digitenne opent een keiharde aanval op hun monopoliepositie. En als Digitenne - dat voorlopig begint in de Randstad tussen grofweg Almere, Haarlem en Gouda - een beetje loopt zoals commercieel directeur Erik-Jan Gelink het voor zich ziet, krijgen de kabelaars er een beresterke concurrent bij. Hij toont in zijn kantoor in het Hilversumse Mediapark alvast een voorproefje van de advertentiecampagne van Digitenne. De teksten liegen er niet om. '

Steeds meer mensen trekken de stekker eruit' en 'Overbodig' staat met koeienletters boven een plaatje van een lege kabelaansluiting. Afgaande op de voorintekeningen op Digitenne schat Gelink - 'ik wil realistisch blijven' - tussen de vijftig- en honderdduizend abonnees in het uitzendgebied te werven. Da's een paar procent van de markt. Maar het kán ook veel harder gaan. 'De onvrede over de kabelmaatschappijen is ontzettend groot', zegt Gelink. 'Veel mensen hebben er wat voor over om van die afhankelijkheid af te zijn. Met Digitenne hebben ze eindelijk een alternatief.'

Intussen onderhandelt Digitenne druk met nu nog ontbrekende zenders als de BBC en de BRT over doorgifte. Als dat lukt, is het pakket van Digitenne helemaal een koopje.

Geen infrastructuur nodig
'Hoe ze voor dat geld digitale televisie kunnen uitzenden is ons een raadsel', zegt UPC-woordvoerder Marc Zellenrath. 'Simpel', werpt Mark-Jan Gelink tegen, 'wij hebben natuurlijk niet de enorme infrastructuur van kabels nodig. Het volstaat om bestaande zendmasten uit te rusten met een extra digitale zender. En we hebben maar 35 mensen in dienst, een beetje kabelbedrijf een paar honderd.' Maar de kabelaars zijn ervan overtuigd dat Digitenne geld toelegt op zijn dienst. En dat geld komt waarschijnlijk van de overheid, want die is via de achterdeur mede-eigenaar. UPC kondigde vorige week dan ook aan dat het naar de rechter stapt als Digitenne geen inzage geeft in de boeken.

De geschiedenis achter het ontstaan van Digitenne is lang en complex, en niet bijzonder van belang. Op twee dingen na. Het bedrijf heeft het exclusieve recht heeft op doorgifte van digitale ether-tv, en het is een joint venture van drie machtige partijen: de NOB (het Nederlands Omroep Bedrijf), KPN en Nozema. De omroepen hebben nog een belang van tien procent. Nozema is in een ver verleden door de overheid aangewezen om de televisiesignalen in Nederland de ether in te sturen. Dat wil zeggen: de ouderwetse analoge ethersignalen. Over een paar jaar wil de overheid de uitzending van die analoge signalen staken - er is zelfs een speciale commissie 'switch off' in het leven geroepen - en volledig overschakelen op digitaal.

Dat werd tijd ook, want televisie lijkt een modern medium, maar is dat vooral als je het afzet tegen het gedrukte boek. Want in feite is er sinds 1953, toen de kleuren-tv werd geïntroduceerd, vrijwel niets aan veranderd. Dat begint zich te wreken in het digitale tijdperk. Sinds iedereen voor een euro of honderd een dvd-speler - al dan niet ingebouwd in een laptop - kan aanschaffen met knetterend scherpe beelden, beginnen steeds meer mensen zich te ergeren aan de belabberde kwaliteit van hun analoge televisie.

Tv-kijker wil interactiviteit
De andere bedreiging heet interactiviteit. Nu vrijwel iedereen vertrouwd is met het internet, met 24 uur per dag bankieren en het nieuws van CNN op afroep, rijst de vraag waarom we eigenlijk gedwongen worden voor de kijkbuis te gaan zitten op het moment dat het de omroepbazen goeddunkt? Waarom kunnen we eigenlijk geen zes afleveringen Seinfeld achter elkaar kijken?

Hier en daar wordt het dwangbuismodel van de televisie al aangevallen. Het Amerikaanse Tivo maakt een digitale videorecorder - eigenlijk een harde schijf - die favoriete tv-programma's van de gebruiker leert herkennen en automatisch opslaat zodat ze op elk willekeurig moment en in iedere gewenste volgorde bekeken kunnen worden.

Maar de echte revolutie heet digitale televisie. Niet alleen omdat het veel beter van kwaliteit is - vooral als je er een ook digitaal toestel bij hebt, dat sinds kort op de markt is - maar ook omdat het interactief is. Digitale beelden kunnen worden stilgezet en herhaald, er kan op worden ingezoomd, en achter de beelden kan informatie worden verstopt. Dat biedt de mogelijkheid om mee te doen aan spellen en opiniepeilingen, of spullen te kopen via de afstandsbediening. Dit nog afgezien van de mogelijkheid om via de tv te internetten. Digitale tv is in potentie alles wat het internet is, maar dan met bewegend beeld.

Digitale tv is 'het'
Digitale tv wordt al jaren uitgezonden via de satelliet. Het voordeel is dat je daarmee een reusachtig pakket binnenhaalt, met honderden zenders uit de hele wereld. Heel essentieel voor allochtonen die in contact willen blijven met het thuisland. Maar het blijft duur en omslachtig; je moet er een schotel voor aan je gevel hangen.

Digitale tv via de kabel kan ook. In Nederland al sinds een paar jaar. UPC, Essent en Casema, de drie kabelbedrijven die samen het grootste deel van Nederland bestrijken, bieden min of meer vergelijkbare pakketten met rond de 25 digitale tv-kanalen, 50 muziekkanalen en toegang tot betaaltv-kanalen. De tarieven van zo'n basispakket lopen uiteen van vijf euro bij Essent tot het driedubbele bij UPC. Let wel, dit bedrag komt bovenop het standaardtarief voor de kabel dat per gemeente verschilt, maar dat gemiddeld rond de tien euro schommelt. Wie digitale tv via de kabel wil ontvangen, is dus bij UPC op zijn minst 25 euro per maand kwijt.

Voorlopig geen personal tv
Liefhebbers kunnen er nog eens zenderpakketten bijkopen met alleen muziek- of nieuws- of natuurzenders, en doelgroepkanalen zoals Al Jazeera of het Antilliaanse A-Tivi - voor een euro of tien per maand. Over en tijdje willen de kabelaars zelfs personal tv aanbieden. Dan betaalt de klant een basistarief plus een bedrag per zender of film. Technisch kan het, de centrales van UPC zijn er al klaar voor. Dat lijkt erg mooi, maar het komt maar niet van de grond.

Dat komt door wat UPC's woordvoerder Marc Zellenrath het 'nuts-effect' noemt. De kabel kost sowieso al tien euro per maand. Wat je daarvoor ontvangt, hangt deels af van de overheid die een doorgifteverplichting heeft opgelegd, en deels van de gemeente die bij de verkoop van het kabelnet bepaalde dat een programmaraad een verplicht pakket kon opleggen. Gemiddeld krijg je voor je kabelabonnement in Nederland pakweg 25 kanalen. Maar omdat de kabelmaatschappij wordt gezien als het nutsbedrijf dat het allang niet meer is, je kunt immers niet zónder, ervaart de consument dat pakket als 'gratis'. Wie zal er dan vijftien euro extra neerleggen voor dezelfde zenders in digitale kwaliteit?

Omdat de kabelmaatschappijen hun investeringen in de netwerken moeten terugverdienen, hebben ze geen sterk motief om de komst van digitale tv aantrekkelijker te maken. Bovendien zijn ze druk doende zichzelf nog onmisbaarder te maken door ook telefonie en internet aan te bieden. Dat nu is de overheid - en de consumentenbond - een doorn in het oog.

Digitenne moet macht kabelbedrijven breken
Digitenne moet het breekijzer worden dat de macht van de kabelbedrijven breekt. Het bedrijf werd in 1998 speciaal in het leven geroepen om een vergunning te verwerven voor het uitzenden van digitale ethertelevisie, omdat Europa besliste dat die vergunning aanbesteed moest worden.

Het is misschien niet heel erg toevallig dat juist het clubje rond overheidsinstelling Nozema als winnaar uit de bus kwam. Dat de vergunning 'om niet' werd afgegeven, en dat Digitenne anders dan de kabelaars geen enkele doorgifteverplichting kent, is op zijn minst verdacht. Zeker in het licht van de veilingen voor umts- en radio-frequenties die eerst de telecombedrijven en nu de commerciële radiostations op de rand van de afgrond brachten. Erg eerlijk lijkt het ook niet van de overheid om eerst de kabelnetten voor veel geld te verkopen om daarna - als blijkt dat je de deal toch niet goed hebt afgetimmerd - zelf een concurrent in het zadel te helpen.

UPC wil de schimmige financieringsconstructie nu tot op de bodem uitgezocht hebben, desnoods via de rechter. Maar Rob van Esch, directeur van de kabellobbyclub Vecai, is milder. 'Dat het zo is gelopen, zand erover', zegt hij. 'In plaats van te blijven steken in juridische gevechten werken we liever aan de toekomst. Een beetje gezonde concurrentie kan geen kwaad.' Zijn berusting lijkt ook een beetje ingegeven omdat het een soort inruil betreft: de kabelbedrijven hebben tenslotte van dezelfde overheid, in een poging om de macht van KPN te breken, een mooie kans gekregen op de markt voor telefonie. En eerlijk gezegd moeten Van Esch en zijn leden ook nog maar zien hoe lang Digitenne geld kan toeleggen op digitale televisie. De soep wordt niet zo heet gegeten als-ie wordt opgediend, is de boodschap.

Het laatste woord is nu aan de tv-kijker. Wie echt een hekel heeft aan zijn kabelbedrijf weet wat hem te doen staat. Wie een hekel heeft aan de rancuneuze overheid ook. Goed opletten dus de komende week.

Overgenomen uit Intermediair, 17 april 2003
www.digitenne.nl